Bij gokken staan twee zaken centraal, geld en kans. Er wordt geld ingezet op mogelijke uitkomsten van een spel. Wanneer de speler wint wordt er een veelvoud van het ingelegde bedrag uitgekeerd. Bij verlies gaat de inzet van de speler naar de bank (het casino). In veel gevallen bepaald het lot of er gewonnen of verloren wordt. Kunde, vaardigheid en kennis spelen over het algemeen geen enkele rol bij gokken. Voorbeelden van dit soort kansspelen zijn: loterijen, gokkasten, roulette.

Echter zijn er een paar kansspelen waarbij kunde, vaardigheid en kennis wel een rol spelen. Voorbeelden van dit soort spelen zijn poker (elke vorm) en blackjack. Hoewel het lot voor een deel bepaalt of de gokker een goede uitgangspositie heeft, of een ‘hand maakt’, bepaald de speler zelf hoeveel hij inzet en is er (bij poker) altijd de mogelijkheid een hand niet verder te spelen. Daar komt nog bij dat poker bijna altijd tegen andere spelers gespeeld wordt en niet tegen het huis (medewerker casino).

De kans op winst en verliest gaat gepaard met een flink aantal emoties. Hierover is meer informatie te vinden onder het kopje ‘effecten’. Wat elke speler ervaart tijdens het gokken is een bepaalde mate van spanning. Spanning of het geld wel juist is ingezet, spanning over winst of verlies, etc. Juist deze spanning maakt gokken voor veel mensen aantrekkelijk.

Gokken is in Nederland aan een groot aantal regels gebonden. De Wet op de Kansspelen regelt de manier waarop gokspelen aangeboden mogen worden en zorgt ervoor dat de risico’s van gokken zoveel mogelijk beperkt worden. De wet kent een groot aantal bepalingen voor de verschillende vormen van gokken: loterijen, gokkasten en casino’s. Voor elke vorm van het organiseren van gokken is een vergunning nodig. Met een paar vrienden thuis voor geld pokeren is volgens de wet dus illegaal.

De effecten die gokken heeft op mensen kunnen per persoon (iets) afwijken. Dit heeft met een aantal factoren te maken: verwachting van het gokken, ervaring met gokken, de grootte van de inzet, etc. De hieronder beschreven effecten zijn hierdoor meer een leidraad dan vaststaande feiten.

• Verhoging hartslag
• Verhoging ademhaling
• Verwijde pupillen

• Spanning, het inzetten van geldbedragen brengt een bepaalde spanning met zich mee.
• Beloningscentrum geactiveerd, hersenen hebben een beloningscentrum en wanneer deze geprikkeld wordt door de stof dopamine ervaart de speler een plezier gevoel. Sterker nog, dankzij de dopamine kan de speler in een roes terecht komen die lijkend is op drugsgebruik. Tijdens deze roes verliest de speler de wereld om zich heen uit het oog. Het draait alleen nog maar om wat er op de gok tafel gebeurd. Het gevaar van een dergelijke roes is dat de speler veel meer en veel vaker inzet dan van te voren gepland was. Na een periode van gokken (1 a 2 maanden) ontstaat er een nieuwe situatie in de hersenen. Het beloningscentrum wordt al licht geactiveerd op het moment dat de gokker aan gokken denkt of wanneer de gokker voorbereidende handelingen treft (geld pinnen voor het gokken, bedenken vanavond ga ik gokken). Dit licht activeren van het beloningscentrum werkt een verslaving in de hand.

Bij gokken zijn er risico’s op de korte en lange termijn. Verder kan er bij gokken een geestelijke afhankelijkheid (verslaving) ontstaan.

• Veel geld verliezen, doordat spelers in een roes kunnen komen en de wereld om zich heen uit het oog kunnen verliezen bestaat de kans dat een speler veel meer en veel vaker inzet dan gepland. Dit kan als gevolg hebben dat de speler een groot geldbedrag verliest.

• Geldproblemen, om te gokken is geld nodig en meestal (met name als er lang en vaak gespeeld wordt) eindigt gokken in verlies. Wanneer een gokker vaak en veel geld verliest zijn geldproblemen zo ontstaan. De meeste gokkers zien op dat moment maar één oplossing: geld lenen en met dit geld het verloren geld terug verdienen. In de praktijk komt dit neer op nog meer verlies, schulden en nog meer geldproblemen. Een vicieuze cirkel is zo ontstaan bij gokken.
• Sociale problemen, verwaarlozing van familie en vrienden. De gokker zit na verloop van tijd liever in het casino dan dat hij naar de verjaardag van een familie lid gaat. Daar komt nog eens bij dat familie en vrienden de keuzes van de gokker vaak niet begrijpen en niet accepteren. Dit leidt dan weer tot onbegrip en ruzies waardoor de verwaarlozing van familie en vrienden alleen maar erger wordt.
• Studie/werk problemen, doordat gokken vaak een hele belangrijke bezigheid wordt voor een gokker en hij/zij hier zeer veel tijd aan besteed bestaat er een grote mogelijkheid dat er problemen ontstaan met studie of werk. De gokker spijbelt, met zich vaak ziek en levert minder goed werk af dan daarvoor. Uiteindelijk resulteert dit in het niet halen van de studie, of ontslag op werk.
• Lichamelijke problemen (ontwenningsverschijnselen): Deze problemen treden met name op wanneer de gokker stopt met gokken. Ontwenningsverschijnselen zoals: slaapstoornissen, maagklachten, hoofdpijn en depressiviteit.

Er kan een geestelijke verslaving ontstaan wanneer er veel en vaak gegokt wordt, hetzelfde als bij drugs. Echter moet er onderscheid worden aangebracht in kans op verslaving. Met name spellen waarbij de spelen kort duren en de gokker veel kansen per minuut krijgt. Hoe meer spelen/kansen per minuut hoe verslavender een kansspel is. Een loterij die één keer in de maand gehouden wordt is amper verslavend. Spelen als gokkasten, roulette, poker en andere spelen met veel kansen per minuut zijn verslavend. Op het moment dat de gokker verslaafd is geraakt en daarna ermee stopt kunnen er ontwenningsverschijnselen ontstaan. Deze ontwenningsverschijnselen bestaan uit: slaapstoornissen, maagklachten, hoofdpijn en depressiviteit.

Er zijn archeologische bewijzen gevonden dat de mensheid 40.000 jaar geleden al een gokje waagde. Dobbelstenen bestonden nog niet en hierom werd er gespeeld met schapen of honden botjes. Hoe het spel heette of hoe het precies gespeeld werd is niet langer bekend. De archeologische vondsten bestaan uit de botjes, muurschilderingen en vazen met daarop een afbeelding over gokken. De dobbelsteen doet zijn intrede ongeveer 3000 jaar voor Chr. In het gebied, wat vandaag de dag Irak heet, werden er spellen gespeeld met de dobbelstenen. Wederom is onbekend hoe deze spellen heetten of hoe ze precies gespeeld dienden te worden.

Van de Romeinen is bekend dat zij al aan loterijen deden. Dit waren geen loterijen zoals vandaag de dag waarbij enorme bedragen gewonnen kunnen worden. De keizer strooide briefjes in het rond en op sommige van deze briefjes stonden dan prijzen. De prijzen bestonden uit een beetje graan, geld, of een andere kleine prijs. De deelnemers kochten de briefjes (loten) dus niet, het was meer een gift van de keizer aan het volk. De Romeinen kenden ook al het spel ‘rad van fortuin’. Doordat de Romeinen vaak oorlog aan het voeren waren hadden de generaals iets nodig dat het moraal hoog kon houden. De oplossing werd gevonden in gokken. Een wiel van een strijdwagen was de perfecte basis om ‘rad van fortuin’ op te spelen.

Het kaartspel zoals we dat vandaag de dag kennen stamt uit 1100 na Chr. Vermoedelijk waren het de Chinezen die het kaartspel als eerste bedacht hebben en er spelen voor verzonnen hebben. De Chinezen krijgen ook de credits voor het ontwikkelen van het spel roulette. Het spel was opgebouwd uit afbeeldingen van dieren, niet met getallen zoals we dat vandaag de dag kennen. Na alle waarschijnlijkheid zijn deze ingevoerd door Dominicaanse monniken.

In 1726 was de oprichting van de Staatloterij. Deze was toen nog een heel stuk kleiner dan vandaag de dag. Dit kwam doordat er meerdere loterijen waren die werden georganiseerd door particulieren. In 1860 werd een poging ondernomen om het eerste casino in Nederland te openen. De benodigde vergunning is nooit afgegeven door de overheid. Volgens de protestanten waren casino’s het huis van de Duivel en de croupiers (medewerkers casino) zijn kinderen. In Nederland is gokken dus een hele tijd ongereguleerd geweest. Het gokken gebeurde meestal op straat of bij iemand thuis. De overheid controleerde hier nauwelijks op en liet het gokken min of meer haar gang gaan. Dit veranderde vlak na de tweede wereldoorlog. Alle door particulieren georganiseerde vormen van gokken werden verboden. Daarnaast werd de staatloterij aan banden gelegd. Zo werd het aantal verkooppunten verminderd en kon men niet langer loten kopen bij de kapper of sigarenboer. Vanaf de jaren ’50 versoepelde de regels voor de staatsloterij. Er mocht vaker een trekking gehouden worden en er werden meer loten verkocht.

In 1964 werd de wet op de kansspelen aangenomen. Deze wet legde de basis voor de staatsloterij zoals we die vandaag de dag nog kennen. Verder werd het mogelijk om voetbaltoto (het voorspellen van voetbal uitslagen) te spelen. De lotto was toen nog verboden. In 1974 kwam er een wijziging in de wet op de kansspelen. Het werd mogelijk om ook de lotto te gaan spelen. Daarnaast bracht deze wijziging ruimte voor casinospelen. Het duurde nog twee jaar voordat het eerste casino in Nederland in 1976 haar deuren openden.

Doordat de overheid het gokken had gelegaliseerd en gereguleerd werden de problemen rond gokken langzaam zichtbaar. In 1990 gaan de gemeentes beleid voeren om het aantal gokkasten in cafés en snackbars te beperken. In 1994 melden zich 7000 gokverslaafden aan bij de verslavingszorg. Het totaal aantal verslaafden werd geschat op 70.000 mensen. In 2000 volgde een aanscherping van de wet op de kansspelen. Het werd landelijk beleid om de gokkasten in cafés en snackbars te beperken. Daarnaast werden er nieuwe eisen aan de gokkasten gesteld zodat deze minder verslavend zouden worden. In 2005 werd het aantal gokverslaafden geschat op 40.000 mensen. In 2008 melden zich 2675 mensen aan bij de verslavingszorg.

Hoewel gokken in een casino tegenwoordig legaal en gereguleerd is, is online gokken dat nog alles behalve. Online gokken is in Nederland nog officieel verboden. Mocht een gokker tegen problemen aanlopen op een gok site dan kan de Nederlandse overheid niks voor deze persoon betekenen. Vanaf 2013 is het voornemen om ook online gokken te gaan reguleren. De bedoeling is dat de eerste vergunningen in 2015 worden afgegeven.