Ibogaïne (12-methoxyibogamine) is een natuurlijk stof die wordt gewonnen uit de bast van de wortel van de Afrikaanse plant Tabernanthe Iboga. Het middel is een sterk veranderende drug, maar heeft daarnaast bijzondere eigenschappen die uniek te noemen zijn.

De stof wordt tegenwoordig in twee situaties gebruikt. Aangezien het een hallucinogene drugs is wordt het middel gebruikt om een trip te veroorzaken. Gebruikers nemen het middel om een reis te maken in hun onderbewustzijn. Hierbij moet wel meteen de waarschuwing afgegeven worden dat dit een zeer sterk tripmiddel is, net zoals ayahuasca. Wederom is het niet te voorspellen wat de gebruiker tegen gaat komen op zijn reis, de angsten en demonen die men gaat ervaren en wat de precieze opbrengst van de trip gaat zijn. Helemaal wanneer de stof zonder begeleiding wordt gebruikt. Dit staat overigens los van de overige risico’s die er zijn bij het gebruik van dit middel.

Naast dat ibogaïne een veranderende drug is, heeft het unieke eigenschappen, waardoor het mogelijk als medicijn tegen verslaving zou kunnen worden toegepast. Het zou onder andere kunnen helpen bij een: opiaten (morfine, heroïne), cocaïne, nicotine, alcohol en amfetamine verslaving. Naast de experimenten met proefdieren en een klein aantal onderzoeken is er weinig bekend over hoe de stof helpt tegen verslaving. Het enige onderzoek dat duidelijke resultaten oplevert is niet met de juiste onderzoeksopzet gedaan. Hierdoor zijn de resultaten niet betrouwbaar, maar het geeft wel een indicatie. Bij 25 van de 33 verslaafden stopte ibogaïne de ontwenningsverschijnselen. Verder nam het verlangen om te gebruiken af. De reden waarom de onderzoeken nog in de kinderschoenen staan is mede doordat het gebruik van ibogaïne niet zonder risico’s is. Hoewel het middel niet verboden is in Nederland, zijn de mensen die verslaafden behandelen met het middel verantwoordelijk voor wat er met deze verslaafden gebeurd. Mocht iemand komen te overlijden (door een hartritme stoornis veroorzaakt door ibogaïne, een ongeluk, of een combinatie van middelen) dan is de behandelende persoon verantwoordelijk en kan dus strafrechtelijk vervolgd worden. Er is nog veel onderzoek nodig voordat men echt kan vaststellen of ibogaïne een toekomst heeft als medicijn tegen verslaving, maar de eerste tekenen zijn veel belovend.

Ibogaïne wordt over het algemeen maar op één manier genuttigd, namelijk door het te eten. De stof staat in Nederland niet geregistreerd en valt onder de geneesmiddelenwet. Niet geregistreerd houdt in dat er geen gedegen onderzoeken zijn naar de effecten en risico’s en verslavingspotentieel. De mensen die het gebruiken zijn daardoor het proefkonijn.

Zoals al eerder beschreven staat is ibogaïne geen drug die voor recreatieve doeleinde gebruikt wordt. Het middel wordt gebruikt om een reis naar het onderbewustzijn te maken. De verschillende effecten van ibogaïne hebben een spirituele vooruitgang tot doel, die via zuivering van de ziel en het vrijlaten van onderdrukte emoties wordt bereikt. Dit is alleen mogelijk wanneer het in de juiste setting gebruikt wordt en er ondersteuning met kennis over het middel aanwezig is.

De effecten van ibogaïne zijn van vele factoren afhankelijk. Deze factoren bestaan uit: persoonsgebonden factoren (ervaring, verwachting, ziektegeschiedenis, etc.) de omgeving waarin het gebruikt wordt (druk, rustig, vertrouwd, onveilig, etc.). Verder zijn de effecten en de sterkte hiervan afhankelijk van de ingenomen dosis. Er zijn zowel lichamelijke als geestelijke effecten, waarvan de geestelijke effecten vaak de boventoon voeren.

• Misselijkheid
• Braken

• Verandering van waarneming, de gebruiker ervaart de wereld om zich heen anders dan normaal. Over het algemeen ziet de gebruiker de dingen kleurrijker en intensiever. Dingen krijgen contouren, vervormen of stralen licht uit. De meest voorkomende verandering van waarneming is dat gebruiker lichtpuntjes zien die door de kamer bewegen.
• Verandering auditieve waarneming, geluiden worden anders ervaren.
• Verandering van tijd en ruimte, De ruimte waarin de persoon zich bevindt kan ineens een stuk groter of kleiner lijken in vergelijking met voor de ibogaïne trip. De tijd lijkt vaak heel langzaam te gaan en soms ook compleet stil te staan tijdens een trip.
• Inzichten in eigen leven of levenswijsheden, soms krijgt een gebruiker ook magische of religieuze ervaringen.

Het middel werkt ongeveer naar 30 tot 60 minuten. De totale duur is afhankelijk van de genomen dosis en kan variëren tussen 8 tot 24 uur.

Aan het gebruik van ibogaïne zitten risico’s verbonden op de korte en lange termijn. Deze lijst van risico’s zal niet compleet zijn, aangezien er weinig onderzoek is verricht naar het middel. De risico’s die genoemd worden zijn dus bekend, maar dat betekent niet dat er verder geen risico’s zijn.

• Hartritme stoornis, tijdens het gebruik van ibogaïne kan het voorkomen dat het hart onregelmatig begint te kloppen. Het hartritme kan dusdanig verstoord worden waardoor het lichaam niet meer kan functioneren en de gebruiker komt te overlijden. Deze hartritme stoornissen kunnen al veroorzaakt worden door een lage dosis.
• Combinatie met andere drugs, een gebruiker van ibogaïne mag geen andere drugs hebben gebruikt voordat men het middel neemt. De combinatie van een andere drug met ibogaïne kan serieuze gevolgen hebben, er bestaat een grote kans dat de gebruiker komt te overlijden.
• Bad trip, zoals bij alle veranderende drugs het geval is, is er bij het gebruik van dit middel een kans op een bad trip. Hierdoor kan de gebruiker zich in gevaarlijke situaties manoeuvreren zonder zich daar bewust van te zijn.

Over de lange termijn risico’s is nog maar heel weinig bekend. Uit een onderzoek met ratten is gebleken dat bij veelvuldig en langdurig gebruik van het middel er hersenschade kan ontstaan. Hoe dit precies vertaald moet worden naar het menselijk lichaam is nog onbekend.

Net zoals de lange termijn risico’s is de verslavende werking van het middel nog weinig onderzocht. Met de gegevens die men nu heeft lijkt het erop dat ibogaïne niet verslavend is. Het middel is simpel weg te heftig om te vaak te gebruiken. Hier komt nog bij dat de gebruiker zich vaak ‘ziek’ voelt na het nemen van de drug.

Over het begin van de geschiedenis van Ibogaïne is niet bijzonder veel bekend. Het is bekend dat de oorspronkelijke inwoners van Gabon (land in Afrika) al gebruikt maakten van de stof, maar in welke mate en op welke manier is een goed bewaard geheim. De reden waarom men weet dat het middel gebruikt werd, is dat de stof nog steeds een rol speelt in Gabon. De Bwiti godsdienst kent verschillende rituelen waarin ibogaïne een centrale rol inneemt.

De eerste wetenschappelijke tekst over ibogaïne is geschreven in het Frans en dateert uit 1864. Hierin wordt vermeldt dat het middel niet giftig is tenzij het in hoge dosis wordt geconsumeerd. In 1901 werd de stof ibogaïne voor het eerst geïsoleerd uit de plant Tabernanthe Iboga. In de jaren ’30 werd ibogaïne verkocht in Frankrijk onder de naam Lambarene, de naam van de hoofdstad van Gabon. De stof werd eigenlijk pas echt interessant toen Howard Lotsof in 1962 ontdekte dat het bepaalde kwaliteiten had. De beste man was (toen nog een jongen van 19) was verslaaf aan heroïne. Door puur toeval kwam hij in aanraking met ibogaïne. Hij merkte nadat hij het middel had gebruikt dat hij minder tot geen behoefte had aan heroïne. De ontwenningsverschijnselen (die bij heroïne heel zwaar zijn, men wordt letterlijk dood ziek) waren veel minder sterk, waardoor hij uiteindelijk zijn verslaving heeft kunnen overwinnen. Nog voordat er gedegen onderzoek kwam naar het middel en de precieze werking ervan, besloot de Amerikaanse overheid de stof te verbieden. Lotsof week uit naar Nederland om verder te werken met het middel. In Nederland is ibogaïne tot op de dag van vandaag niet verboden. Doordat een patiënt van Lotsof een maand na behandeling met de stof kwam te overlijden werd Lotsof gedwongen zijn werk te staken.

In de jaren ’90 zijn er verschillende onderzoeken geweest om de anti-verslaving eigenschappen van ibogaïne te onderzoeken. Deze onderzoeken zijn voornamelijk op ratten toegepast. Hoewel de gegevens positief zijn, is er nog steeds te weinig onderzoek gedaan om vast te stellen of ibogaïne dat kan leveren wat men ervan verwacht. Het kwam sporadisch voor dat het middel ook bij mensen werd toegediend. Over het algemeen zijn de verhalen positief, maar ibogaïne is zeker niet zonder gevaar. Er zijn inmiddels al een aantal mensen overleden door het gebruik van het middel. Dus hoewel de stof unieke eigenschappen bezit, is er nog veel onderzoek nodig om vast te kunnen stellen in welke mate de stof als medicijn kan worden toegepast.

• Ibogaïne is van zichzelf al een stof waar flinke risico’s aan verbonden zitten. Zo kan bij een kleine dosis al een hartritmestoornis optreden, waaraan de gebruiker kan komen te overlijden. Dit risico wordt vele malen groter op het moment dat de gebruiker naast ibogaïne ook andere drugs/ medicijnen gaat gebruiken. Op het moment dat ibogaïne wordt gebruikt mag hier onder geen beding andere middelen bij gebruikt worden.

Het gecombineerd gebruik van verschillende drugs of drugs met medicijnen kan vervelende, onvoorspelbare, en ook gevaarlijke effecten met zich meebrengen. Daarom wordt combigebruik afgeraden. Dit geldt overigens voor elke drug.